Ik zie nog het beeld voor me van de man die voor een kledingwinkel stond te wachten. Zijn vrouw was in de winkel om een nieuwe jurk uit te zoeken. De man stond er wat lusteloos bij. Zo te zien in gedachten verzonken over wat hij op zijn vrije dag allemaal had kunnen doen. Werken aan zijn boot of die reparatie aan zijn auto uitvoeren. Allemaal klusjes die hem meer aanspraken dan nu te gaan winkelen met zijn vrouw.
De man stond er verveeld en wat knorrig bij. Eigenlijk was hij niet hier en ook niet thuis. Eigenlijk was hij NERGENS.
Hoe vaak was ik zelf met aandacht aanwezig?
Dit beeld bracht me met een schok tot de werkelijkheid. Hoe vaak was ik zelf met aandacht aanwezig bij de dingen die ik deed. Enkele weken later ging ik winkelen met mijn vrouw. Zij wilde graag een nieuwe jurk en had me gevraagd mee te gaan. Ik had ook wel wat andere dingen willen doen die dag, maar koos er toch voor om met haar mee te gaan om samen met haar op zoek te gaan naar een nieuwe jurk.
We spraken over de kleur en het soort jurk waar haar voorkeur naar uitging. We liepen de winkel van haar keuze binnen en samen keken we in de rekken, om de jurk van haar dromen te vinden. Af en toe haalde ik zelf een jurk uit het rek en gaf aan dat deze jurk haar wel heel mooi zou kunnen staan. Natuurlijk was dit laatste wel haar eigen keuze, maar ik bemerkte dat het toch energie gaf om zo met aandacht te winkelen. Tevreden liepen we beiden de winkel uit. Nog even vriendelijk groetend naar de man die bij de deur blijkbaar op zijn vrouw stond te wachten….
Aandacht als levenskunst
Ik ben aandacht steeds meer gaan waarderen als een levenskunst. Een bewuste keuze om energie te richten of te focussen op een bezigheid of op een gesprek. Bewust aandacht geven aan bezigheden, gesprekken en uitingen geeft niet alleen plezier en energie, maar vergroot ook de persoonlijke bewustwording en de kwaliteit van het mens-zijn.
Ik kom voor onze trainingen vaak in Conferentiecentrum Samaya waar aandacht voelbaar is. Aandacht voor de klanten, aandacht voor het eten, aandacht voor een schone ruimte met verse bloemen. Kortom aandacht voor de kleinste details. En dat is voelbaar, merkbaar en uitermate prettig.
Herken je die momenten van oprechte aandacht? En hoe werkt dat voor jou?
Er zijn altijd wel gedachten. We kunnen niet zonder. Soms denken we dat we onze gedachten zijn.
Maar er is een moment waarop je denken even stilvalt. Geen oordeel, geen analyse, geen verhaal. Alleen een open, stille aanwezigheid.
Precies in deze kleine interval tussen twee gedachten ervaren veel mensen iets verrassends: rust, helderheid en een diep gevoel van voldoening. Die ruimte is niet leeg in de zin van “niets”. Ze is juist levendig en wakker: een stille achtergrond die er altijd al is, maar die we zelden opmerken omdat het denken voortdurend doorgaat.
Wanneer je aandacht vertraagt en je je gedachten niet meteen volgt, wordt die stille ruimte steeds meer voelbaar. Je hoeft daar niets voor te forceren. Het ontstaat vanzelf wanneer je even stopt met doen en simpelweg aanwezig bent. Bijvoorbeeld door je adem te volgen, te luisteren naar geluiden om je heen of je lichaam van binnenuit te ervaren.
Tussen twee gedachten verschijnt dan spontaan een opening. Hoe vaker je die momenten herkent, hoe vertrouwder ze worden. En hoe vertrouwder ze worden, hoe langer ze blijven. Niet omdat je ze vasthoudt, maar omdat je ontdekt dat ze er altijd al waren.
DE STILTE TUSSEN GEDACHTEN IS GEEN AFWEZIGHEID VAN IETS, HET IS DE AANWEZIGHEID VAN JEZELF
Het koesteren van momenten tussen gedachten lijkt klein, maar de uitwerking is vaak groot — juist omdat je even loskomt van het automatische denken dat normaal je ervaring kleurt. In die stilte zie je scherper. Niet omdat je harder nadenkt, maar omdat de ruis van overtuigingen, interpretaties en verwachtingen even wegvalt. Inzichten komen dan vaak spontaan.
Je ontdekt dat je méér bent dan je gedachten
Tussen twee gedachten ligt een moment van stilte. Kort, subtiel — en vaak onopgemerkt. Toch is juist daar iets bijzonders te vinden: rust zonder moeite, helderheid zonder analyse, aanwezigheid zonder verhaal. Wanneer je die momenten leert herkennen en koesteren, verandert je relatie met denken. Gedachten zijn er nog steeds, maar ze bepalen je niet meer. Je ontdekt dat je méér bent dan wat er in je hoofd verschijnt.
De vraag “Wie ben jij zonder gedachten?” is daarom geen vraag om over na te denken, maar een uitnodiging om te ervaren. In die stilte proef je het antwoord direct: een stille, wakkere aanwezigheid die er altijd al is : Daar begint echte vrijheid, daar begint jij.
De ‘binnenkamer’ is een levende oefenplek voor wie zoekt naar betekenis en verbinding met een diepere laag in zichzelf en elkaar. Voor coaches, begeleiders, trainers, docenten en ieder die de weg naar binnen kent of opnieuw wil vinden. Lees hier meer
Soms kun je het gevoel hebben dat je er helemaal alleen voor staat. Dat jij het moet dragen. Dat jij het moet oplossen. Dat je het alleen moet doen en daarvoor anderen niet nodig hebt. Dat gevoel kan zo vanzelfsprekend worden dat je niet eens meer merkt hoe geïsoleerd het je maakt. Niet alleen geïsoleerd van anderen, maar ook van het grotere geheel waar je deel van uitmaakt.
Jouw leven staat niet op zichzelf. Jouw wortels reiken verder terug in de geschiedenis van het leven. In de lange evolutie waarin alles met alles verbonden is. Niet alleen jouw (voor)ouders waar jij uit voortkomt, maar ook ben je verbonden met de natuur en de aarde waar je op leeft. Misschien voelt dat ver weg en is het zelfs onbelangrijk voor je huidige leven. Maar toch, Je draagt het DNA van deze oerbronnen mee in je lichaam en in hoe je je leven vorm geeft.
Ook al sta je voor je gevoel midden in het leven, je bent je meestal niet bewust dat je onderdeel bent van dit grotere geheel. Je bent onlosmakelijk en systemisch verbonden met deze oer-verbindingen. Ze zijn niet verdwenen, maar nog steeds springlevend en verankerd in je lichaam en in je bestaan.
alles is met elkaar verbonden
Je plaatst jezelf op de zijlijn van het leven, als je leeft in een wereld die vooral gericht is op het individu, op autonomie, op zelf doen en zelf dragen. Niets staat werkelijk los. Alles is met elkaar verbonden. Wanneer dat besef vervaagt, kan het leven zwaarder worden en eenzamer. Wat er dan kan ontstaan, is een manier van leven waarin je vooral toekijkt. Je denkt na over het leven. Je regelt het leven. Je probeert het te begrijpen. Maar je neemt er minder aan deel. Alsof je langs de zijlijn staat van een stroom waar je ooit deel van was.
Van oudsher zochten mensen manieren om deze verbinding met hun oerbron te blijven voelen en voeden. Door middel van rituelen, heilige plekken, momenten van samenkomen, het vieren van herinneringen, van stilstaan bij wat groter is dan het individuele leven. In onze tijd zijn veel van deze natuurlijke rituelen naar de achtergrond verdwenen. Niet bewust afgeschaft, maar langzaam vergeten.
wat herinnert jou eraan dat je niet alleen bent, maar deel van iets groters ?
Wat doe jij om je verbonden te voelen met het leven dat je draagt. Wat zou je kunnen doen om de relatie met deze oerbron weer toe te laten? Niet door iets toe te voegen, maar door ruimte te maken. Voor aandacht. Voor stilte. Voor aanwezigheid. Niet om iets terug te halen, maar om weer toegang te krijgen tot wat er altijd al was..
Hier wat tips om de verbinding met deze oerbron te herstellen:
Vertraag en rust in je lichaam. Niet om iets te bereiken, maar om met aandacht zonder oordeel aanwezig te zijn in het nu.
Breng je voorouders weer in beeld en stel je voor dat de lijn verder doorloopt. Dit leven is doorgegeven. Je staat niet alleen.
Zoek regelmatig contact met de natuur. Ga in verbinding met de seizoenen in een natuurlijk levensritme van groei, bloei, loslaten en rust. De natuur herinnert je eraan dat jij deel bent van dezelfde stroom.
Herken dat je gedragen wordt. Door jezelf de vraag te stellen: Wat draagt mij op dit moment?
Creëer een persoonlijk ritueel: bv. een kaars aansteken, een wandeling op een vaste plek. Een moment van aandacht aan het begin of einde van de dag.
Draag een dierbaar voorwerp of een voorwerp uit de natuur dat je herinnert aan jouw verbinding met deze oerkracht.
Deel met anderen wat je normaal alleen draagt.
Zoek niet naar een ervaring. Oerenergie laat zich niet oproepen. Ze wordt zichtbaar wanneer je ophoudt met zoeken en begint met toelaten.
Een veelgehoorde vraag is ‘ Wie ben ik? Wat maakt mij uniek als mens of als coach? Of waarin kan ik mij onderscheiden in de markt? Wat is mijn ‘unique selling point’. Ieder van ons zal deze vraag herkennen en ooit wel eens op zoek zijn gegaan naar de eigen en unieke uitdrukkingsvorm in het leven.
Ik kan me mijn eigen zoektocht herinneren. Uren mijmerde ik over de zin van het leven en probeerde ik mijn talenten te ontdekken. Meestal kon ik wel wat minpunten benoemen. Dat was niet zo moeilijk.
Na heel wat analyses over mezelf en psychologische tests was ik er nog steeds niet uit. De achterliggende vraag is uiteindelijk van alle tijden: ‘Wie ben ik?’
De vraag ‘wie ben ik?’ brengt je naar binnen
En dan valt het stil. Want deze vraag brengt je naar binnen. Niemand die dit voor jou kan zeggen. Er is geen houvast meer van iemand om je heen. Geen houvast aan diploma’s, aan status en aan al je vrienden in je netwerk. Er is niemand die je kan helpen met het echte antwoord. Geen leraar en geen goeroe,. Je hebt geen houvast aan gebaande paden. Op deze vraag is alleen een volstrekt persoonlijk en uniek antwoord mogelijk.
En misschien dat het antwoord op die vraag ook niet in duidelijke en klare taal voorhanden is. Onze uniekheid laat zich niet afmeten aan standaardbegrippen of laat zich niet in een slimme persoonlijkheidstest tot uitdrukking brengen.
We staan er alleen voor
Ten diepste zullen we beseffen dat de keerzijde van onze uniekheid op eenzaamheid stuit. We staan er alleen voor. Dat is ook de essentie van uniek zijn, want zoals jij is er maar één!
En als we het denken loslaten en proberen in te voelen wat het betekent om contact te maken met deze uniekheid, dan komen we in contact met ons alleen zijn. En daar in die diepte, verscholen tussen angsten, twijfels en verlangens, ligt ons uniek zijn.
Uniek zijn is niet iets wat je kunt maken. Het wordt zichtbaar wanneer je ophoudt te streven, wanneer je jezelf toestaat om te ZIJN. In die ruimte, waar stilte en aandacht samenkomen, ontstaat vanzelf iets bijzonders, iets menselijks. Daar vindt een ontmoeting plaats: van mens tot mens, van hart tot hart.
Als coach beweeg ik vanuit die plek. Niet om te sturen, maar om te verhelderen. Niet om te veranderen, maar om te helpen herinneren wie iemand in wezen al is. Dat maakt ieder gesprek, iedere ontmoeting een klein moment van wederzijdse ontdekking
Wat ga jij doen in dit leven? Durf jij, op de meest beslissende momenten van je leven of je werk te vertrouwen op je eigen hart? En niet te vluchten in de vertrouwde geborgenheid van de groep, de cultuur, de religie of ‘zo hebben we het altijd gedaan’.
En daar in die diepte, verscholen tussen angsten, twijfels en verlangens, ligt ons uniek zijn.
Dat vraagt ook om vertrouwen. Een heel groot vertrouwen en geloof in jouw eigenheid. Ook al is het nog zo lastig en is de ‘hele wereld’ tegen je. Doe wat je moet doen, ook al weet je niet altijd waarom. Ons bestaan is een mysterie. Een onbekendheid waarin elke situatie een persoonlijk antwoord vraagt.
Soms dringt het pas later tot je door wat iemand werkelijk voor je betekend heeft. Niet alleen in daden, maar in kleine signalen, gebaren en in de niet-gezegde woorden.
Mijn moeder overleed al enige tijd geleden, maar leeft nog steeds in mij voort op een bijzondere manier. Ter herinnering aan haar kocht ik een beeldje van een fluitspeler. Het beeld raakte me direct. Iets in de houding, de eenvoud, de verstilling. Voor mij werd het een poëtische metafoor voor haar ziel – kwetsbaar én kracht.
Mijn moeder stond haar leven lang in de overlevingsstand. Ze had elf kinderen groot te brengen. Haar dagen stonden in het teken van zorgen, doen wat nodig was, geen ruimte voor haarzelf innemen. Een vrouw met een hart vol toewijding en verantwoordelijkheidsgevoel.
zou dit nog iets voor mij zijn?
Toen ik als trainer aan het begin stond van mijn spirituele en intuïtieve pad – voorzichtig, zoekend, en een beetje onwennig –stelde ze me zo maar ‘out of the blue’ de vraag: ‘Zou zo’n training nog iets voor mij zijn?’ Zij was toen al ruim de 80 gepasseerd, maar het was alsof ze een glimp liet zien van iets wat al lang in haar leefde – een verlangen dat misschien nooit de kans kreeg om echt tot bloei te komen.
Haar vraag heeft me geraakt en nooit meer losgelaten. Want misschien wás ze al spiritueel – op haar eigen, stille manier. In haar zorg. In haar liefde. In haar onuitgesproken weten. Soms denk ik dat het pad dat ik nu loop, ook een echo is van haar verlangen. Een weg die zij niet kon gaan, maar die zij in stilte aanraakte.
ik stond niet alleen
Ik dacht lange tijd dat ik alleen stond in mijn zoektocht. In een wereld waarin spiritualiteit in het gezin waar ik opgroeide vreemd leek, ongepast misschien zelfs. Maar nu voel ik dat ze er was – en is. En ik weet nu: ik stond niet alleen.
Een gevoel van innerlijke leegte – soms te midden van anderen.
Eenzaamheid. Het is een gevoel dat we allemaal wel kennen. Soms wanneer je alleen bent, maar net zo goed in een groep, of midden in een verjaardag, omringd door gesprekken en vrolijk gelach. En toch kan er dan dat stille gevoel zijn: ik hoor er niet bij.
Ik ken zelf ook momenten van los staan. Van niet weten hoe ik me kan verbinden, of waar ik eigenlijk bij hoor. Soms voel ik me dan verdwaald in mezelf, alsof ik mijn eigen kern kwijt ben. Wat dan blijft is verveling, leegte, en als dat langer duurt, kan dat zomaar in sombere of zelfs depressieve gevoelens over gaan.
Verbonden met jezelf
Eenzaamheid is niet simpelweg een gebrek aan mensen om je heen. Het is meer een gebrek aan verbondenheid. Verbondenheid voelen met anderen, maar misschien nog wel meer met jezelf.
Eenzaamheid kan zich op verschillende manieren laten zien. Zeker ook bij jongeren, die nog op zoek zijn naar nieuwe verbindingen. Het gevoel om ergens bij te horen: in vriendengroepen, in hun beginnende relaties, in de keuze naar een loopbaan en in het zoeken naar hun eigenheid in een complexe wereld.
Wanneer je te snel meegaat met de groep of jezelf te makkelijk aanpast om er maar bij te horen, kan dat een innerlijk gevoel van leegte geven. Want verbondenheid die gebaseerd is op aanpassen in plaats van echtheid, voelt uiteindelijk niet als echte verbinding. Dan raak je los van je eigen kern, je eigen gevoelens en je essentie. En juist daar ontstaat een diepe vorm van eenzaamheid.
Wat eenzaamheid ook is – het verdient aandacht. Niet om het uit de weg gaan, maar om ermee in gesprek te gaan.
Wanneer je het contact met jezelf verliest, raak je ook de wereld buiten je kwijt. Dan voelt het alsof er een muur staat tussen jou en het leven. Juist op die momenten kan het waardevol zijn om niet weg te lopen van de eenzaamheid, maar er juist mee in gesprek te gaan.
Werkelijke verbondenheid begint bij trouw blijven aan jezelf. Het belangrijkste is om daarbij in het hier en nu te blijven. Wanneer je met aandacht bij dit moment bent, bij je adem en bij de grond onder je voeten, dan verandert er iets. Je voelt weer, je ervaart weer verbondenheid en eenheid.
De ervaring dat je verbonden bent met jezelf of met iets groters
In het nu vallen dualiteiten weg. Er is geen verleden en geen toekomst, geen oordeel en geen vergelijking. Alleen jij, hier, nu. En in dat moment kan een glimp ontstaan van eenheid: de ervaring dat je verbonden bent met jezelf, of met iets groters en daarin nooit alleen kunt zijn.
Deze intieme verbinding kun je op verschillende manieren voeden. Door stilte, een meditatie of een wandeling in de natuur. Of door creativiteit, een hobby, waarin je je kunt uitleven of werk dat je energie geeft. Het maakt niet uit welke vorm je kiest, zolang het je helpt om terug te keren naar je kern.
Eenzaamheid hoeft dus geen vijand te zijn. Het kan een gids zijn die je telkens weer herinnert aan wat er écht toe doet: aanwezig zijn, in verbinding met jezelf. En vanuit die verbondenheid ontstaat er vanzelf ruimte om je ook weer open te stellen voor de ander.
“Verbondenheid is de stille zekerheid dat je gedragen wordt, ook als niemand je vasthoudt”.
Tips om om te gaan met eenzaamheid
Wanneer je momenten van eenzaamheid ervaart, helpen je mogelijk onderstaande tips.
Verbinding met de buitenwereld
Kies iets wat je uit je isolement haalt en je een gevoel van betekenis geeft. Dat kan een hobby zijn, werk waarin je opgaat, of vrijwilligerswerk – bijvoorbeeld bij de voedselbank of een andere plek waar je van waarde kunt zijn. Soms moet je daarvoor uit je comfortzone komen en uit je negatieve gedachtestroom.
Verbinding met je binnenwereld
Neem bewust tijd om stil te worden. Dat kan via meditatie, ademhalingsoefeningen of een wandeling. Probeer om meer in het ‘hier en nu’ te leven en je zintuigen te gebruiken, zonder er gelijk (oude) oordelen aan te verbinden. Volg bewust je adem en voel hoe je voeten de grond raken. Zo valt de dualiteit van gedachten weg en ontstaat er rust.
In verbinding met iets groters
Ergens diep in jou is een bron – je zou het een innerlijke kracht, een stiltepunt of een goddelijke kern kunnen noemen. In moeilijke momenten kun je je hierop afstemmen. Het herinnert je eraan dat je altijd deel uitmaakt van een groter geheel. In deze bron is eenheid, of non-dualiteit, en vanuit die plek hoef je je nooit werkelijk alleen te voelen.
Balans tussen binnen en buiten
Beide kanten versterken elkaar. Wanneer je verbonden bent met jezelf én met anderen, ervaar je een gevoel van eenheid. Eenzaamheid verliest haar kracht zodra je voelt dat je zowel in jezelf als in de wereld thuis kunt zijn.
Eenzaam en toch niet alleen
De inspiratiedag ‘In gesprek met eenzaamheid’ is een ééndaagse training in het ontdekken van nieuwe verbindingen. En om te ervaren dat je niet alleen bent – ook als je je alleen vóelt. Want diep in ons leeft een onverwoestbare verbondenheid, als een plek die nooit afgesneden is.
Spreekt het je aan om deel te nemen aan deze inspiratiedag? Wellicht begeleid je mensen als trainer of coach of heb je ervaring met gevoelens van eenzaamheid? Je bent welkom!
Meld je hier aan voor de Inspiratiedag “In gesprek met eenzaamheid’ op 19 december
Gedachten kunnen hardnekkig zijn en je gevangen houden. Het lijkt wel of onze gedachten de baas over ons willen spelen. Als er een gedachte in ons omkomt is het moeilijk om er weerstand aan te bieden. We laten ons er als het ware door meeslepen, in plaats dat wij zelf de baas blijven over deze gedachten.
keuze om gedachten los te laten
We kunnen natuurlijk niet voorkomen dat een gedachte spontaan in ons opkomt. Wel kunnen we een keuze maken of we ons op dit moment laten meenemen of meeslepen door deze gedachte. We kunnen de keuze maken om de gedachte los te laten en ons te richten op het heden. Op deze manier trainen we ons vermogen om ‘onnodige’ gedachten los te laten en aandacht te hebben voor wat we op dit moment waarnemen.
Verleden en toekomst
Gedachten hebben vaak betrekking op het verleden of de toekomst. We kunnen blijven hangen in negatieve gedachten en beelden over het verleden of ons zorgen maken over situaties in de toekomst. Negatieve ervaringen uit het verleden drukken vaak een stempel op toekomstige situaties. We hebben dan direct een (negatief) oordeel over wat we waarnemen.
Zonder oordeel waarnemen
Als we objectief naar onszelf kijken, zoals in onderstaande meditatieoefening, dan creëren we een afstand tussen de waarnemer en datgene wat wordt waargenomen. We stoppen even om etiketten te plakken en kijken zonder oordeel wat er werkelijk is. Wat overblijft is het pure waarnemen. In deze volstrekte openheid worden oude patronen losgelaten en ontstaat ruimte voor inzicht en begrip.
De volgende oefening kan je helpen om objectief je gedachten waar te nemen en de baas te blijven over negatieve gedachten. Lees deze meditatie heel rustig en richt je tijdens het lezen op datgene wat je voelt…
Meditatie: Waarnemen van gedachten
Breng je aandacht naar binnen en haal een paar keer diep adem. Loop met je aandacht rustig door je lichaam en word je bewust van alle spanningen en gevoelens die je op dit moment ervaart. Door je aandacht op een spanningsgebied te richten zul je merken dat die spanning geleidelijk minder wordt. Neem zo even de tijd om rustig te ontspannen, terwijl je helder en bewust blijft waarnemen wat er bij jezelf gebeurt.
Ga in gedachten eens na hoe jouw dag vandaag is geweest. Welke personen heb je ontmoet of welke situaties hebben zich vandaag voorgedaan. Hoe heb je je hierbij gevoeld? Welke ervaringen zijn je bijgebleven?
Neem één van deze gebeurtenissen die indruk hebben gemaakt in gedachte en beleef het opnieuw alsof je naar een film kijkt. Probeer afstand te houden tussen jou en dit ‘filmbeeld’. Ga niet opnieuw helemaal op in de situatie, maar blijf helder en bewust waarnemen wat er bij jezelf gebeurt.
Let vooral op je gevoelens. Als het een plezierige gebeurtenis was, dan voel je je misschien blij. Bij een vervelende gebeurtenis misschien verdrietig of boos. Voel bewust wat het beeld met je doet. Zowel fysiek als emotioneel.
Neem nu een persoon in je gedachten, die bij deze situatie betrokken was. Dit kan een collega, chef, partner, vriendin, buurvrouw, of iemand anders zijn. Zet het beeld van die persoon zo duidelijk mogelijk voor je. Ga echter niet in het beeld en houdt afstand tussen jezelf en het beeld.
Voel wat dit beeld met je doet. Wees bewust van eventuele emoties en voel of er ergens in je lichaam spanning ontstaat. Misschien voel je spierspanning in je maag of merk je dat je kaaksperen zich aanspannen. Neem die spanning of die emoties waar zonder een oordeel te hebben.
Laat het beeld van die persoon enkele malen in je gedachten komen en merk op dat je gevoelens ten aanzien van die persoon langzamerhand neutraler of milder worden.
Laat de beelden nu los en concentreer je weer op je fysieke lichaam en je gevoelens. Word je weer bewust van de omgeving waarin je bent en haal een paar keer diep adem.
Blijf nog enkele minuten rustig zitten en voel wat deze meditatie met je heeft gedaan en welke inzichten het je heeft gebracht.
Lees hier meer over de trainingen of retraites van ZenCenter
