monnikenwerk

Monnikenwerk – de kracht van aandacht in het kleine

“Het is monnikenwerk…Dat zei een monnik tegen me, terwijl hij het onkruid wiedde op de kleine begraafplaats van de Willibrords abdij.”

Wat is Monnikenwerk?

Ik zit op een bankje in de zon bij de kleine begraafplaats.
De abdij is een plek waar ik vaker kom. Om stil te zijn en om even niets te hoeven. Gewoon wat lezen, wandelen, mijmeren.

Ik voel me op deze plek één met de natuur. Een met mezelf en met het leven. Alsof er niets ontbreekt. Alsof het leven, precies zoals het zich nu aandient, genoeg is.

Op de begraafplaats zie ik een oude monnik. Voorovergebogen, op zijn knieën en met zijn handen in de aarde. Hij wiedt het onkruid, langzaam, aandachtig en zonder haast.

Ik wil hem eigenlijk niet storen in zijn bijna meditatieve werk. Wanneer ik hem toch aanspreek en zeg dat het mooi opknapt, glimlacht hij en zegt: “Het is echt monnikenwerk hoor.”

En ergens raakt dat.
Monnikenwerk is niet iets groots. Het zit in het kleine. In aandacht. In zorg. En in het bijna onbeduidende dat wat niemand ziet, maar wat alles draagt.

Monnikenwerk in je eigen leven

Misschien herken je het.
Dat het leven soms zwaar voelt. Als je vastzit in zorgen en verplichtingen. Als je blijft zoeken maar niet echt vindt.
En tegelijk zijn er ook andere momenten waarop alles even stilvalt. Waarop niets hoeft. Waarop het leven precies goed voelt.

Monnikenwerk gaat niet over grote inzichten. Maar over aanwezig zijn bij wat er al is. Zoals die monnik: zonder haast en met aandacht. Aanwezig zijn in elke activiteit of in elk gesprek brengt je misschien wel bij de diepste betekenis van het leven.

Stil staan

En dan helpt het voor mij ook om ook even stil te staan. Niet meteen iets op te lossen. Alleen maar een bewuste aanwezigheid in de dingen die je doet. Net zoals die monnik. Met zijn handen in de aarde. Zonder haast, en met aandacht voor de kleine, soms onbeduidende dingen.

Misschien zit zingeving niet in het vinden van grote antwoorden. Maar in juist deze kleine momenten van aandacht in het leven. In het voelen dat je er bent. Hier. Nu, op dit moment.

Geleide meditatie: Van kloostertuin naar binnentuin

Misschien heb je zin om mee te voelen in dit thema door middel van een korte geleide meditatie.
Deze mediatie heet van kloostertuin naar binnentuin. Wat vraagt er in jouw binnentuin om gezien te worden?

Zoek een plek waar je rustig kunt zitten of liggen zonder gestoord te worden. Misschien ben je in gedachten op een mooie plek in de natuur waar je je helemaal op je gemak en ontspannen kunt voelen. Een veld met bloemen, op het strand , aan het water of een andere rustgevende plek.

Voel je één met je omgeving en misschien hoor of voel je de sensatie van de wind, de golven of het gefluit van de vogels om je heen.

Breng nu je aandacht naar je lichaam en loop in gedachten door je lichaam vanaf je tenen naar hoofd. Neem hiervoor rustig de tijd.
Als een deel van je lichaam aandacht vraagt, blijf dan daar even bij, zonder oordeel en met liefdevolle aandacht.

Breng zo ook je aandacht naar je ademhaling. Voel je adem op en neer gaan in je lichaam en probeer de adem tot onderin je buik te voelen. Stel je voor dat daar onderin je buik een open ruimte is waar je je de adem kunt ontvangen en vanwaar de adem ook weer je buik vult. Blijf zo even je adem rustig volgen, zonder er iets aan te veranderen.

Jouw binnentuin

Stel je voor dat jouw innerlijke wereld een tuin is. Zoals ook de monnik met aandacht en zorg de tuin onderhoudt, zo kun je ook zorgen voor jouw ‘tuin’.

Hoe ziet jouw tuin eruit? Is het dichtbegroeid? Rustig… of wat rommelig?
Misschien is er iets wat aandacht trekt. Een plek in de tuin die wat extra zorg kan gebruiken.
Loop er eens rustig naartoe. En kijk ernaar…zoals de monnik dat deed. Zonder haast. Zonder oordeel.
En stel jezelf dan de vraag: Wat vraagt hier om gezien te worden? Waar is aandacht en zorg voor nodig? Welke verhalen kom je tegen? Oude verhalen of ervaringen van vroeger. Gevoelens of gedachten.

Blijf daar even bij. Misschien merk je dat je iets wilt veranderen in jouw binnentuin. Zoals je in een tuin iets kunt snoeien, wieden, opruimen of nieuwe planten poten. Maak jouw binnentuin in gedachten zodat jij je er prettig en ontspannen in voelt. Wat wil je behouden of wat kan er weg.
Voel wat deze verandering in je tuin met je doet.

En besef ..dat je altijd terug kunt keren naar jouw binnentuin om te zien of er zorg of onderhoud nodig is.

Breng je aandacht dan weer langzaam terug naar je ademhaling. Voel je lichaam. De plek waar je zit of ligt. En als je er klaar voor bent…open je rustig je ogen.
Neem de aandacht voor het kleine mee in je dagelijkse leven.
Zoals ook de monnik zorg draagt voor de tuin… zo kun jij, stap voor stap, zorgen voor wat er in jouw tuin leeft…….

De binnenkamer : een actiedag voor jouw monnikenwerk

De binnenkamer is een eendaagse bijeenkomst waarin je vertraagt, stil wordt en opnieuw contact maakt met wat er in jou leeft.

Lees hier meer en meld je aan voor de binnenkamer-dag op 3 juli of 30 oktober.

3 april 20269 april 2026

Aandacht als levenskunst

HIJ STOND ER WAT LUSTELOOS BIJ..

Ik zie nog het beeld voor me van de man die voor een kledingwinkel stond te wachten. Zijn vrouw was in de winkel om een nieuwe jurk uit te zoeken. De man stond er wat lusteloos bij.
Zo te zien in gedachten verzonken over wat hij op zijn vrije dag allemaal had kunnen doen. Werken aan zijn boot of die reparatie aan zijn auto uitvoeren. Allemaal klusjes die hem meer aanspraken dan nu te gaan winkelen met zijn vrouw.

De man stond er verveeld en wat knorrig bij. Eigenlijk was hij niet hier en ook niet thuis. Eigenlijk was hij NERGENS.

Hoe vaak was ik zelf met aandacht aanwezig?

Dit beeld bracht me met een schok tot de werkelijkheid. Hoe vaak was ik zelf met aandacht aanwezig bij de dingen die ik deed.
Enkele weken later ging ik winkelen met mijn vrouw. Zij wilde graag een nieuwe jurk en had me gevraagd mee te gaan. Ik had ook wel wat andere dingen willen doen die dag, maar koos er toch voor om met haar mee te gaan om samen met haar op zoek te gaan naar een nieuwe jurk.

We spraken over de kleur en het soort jurk waar haar voorkeur naar uitging. We liepen de winkel van haar keuze binnen en samen keken we in de rekken, om de jurk van haar dromen te vinden. Af en toe haalde ik zelf een jurk uit het rek en gaf aan dat deze jurk haar wel heel mooi zou kunnen staan. Natuurlijk was dit laatste wel haar eigen keuze, maar ik bemerkte dat het toch energie gaf om zo met aandacht te winkelen. Tevreden liepen we beiden de winkel uit. Nog even vriendelijk groetend naar de man die bij de deur blijkbaar op zijn vrouw stond te wachten….

Aandacht als levenskunst

Ik ben aandacht steeds meer gaan waarderen als een levenskunst. Een bewuste keuze om energie te richten of te focussen op een bezigheid of op een gesprek. Bewust aandacht geven aan bezigheden, gesprekken en uitingen geeft niet alleen plezier en energie, maar vergroot ook de persoonlijke bewustwording en de kwaliteit van het mens-zijn.

Ik kom voor onze trainingen vaak in Conferentiecentrum Samaya waar aandacht voelbaar is. Aandacht voor de klanten, aandacht voor het eten, aandacht voor een schone ruimte met verse bloemen. Kortom aandacht voor de kleinste details. En dat is voelbaar, merkbaar en uitermate prettig.

Herken je die momenten van oprechte aandacht? En hoe werkt dat voor jou?

Lees hier meer inspirerende blogs

14 februari 202614 februari 2026

wie ben jij zonder gedachten

Er zijn altijd wel gedachten. We kunnen niet zonder. Soms denken we dat we onze gedachten zijn.

Maar er is een moment waarop je denken even stilvalt. Geen oordeel, geen analyse, geen verhaal. Alleen een open, stille aanwezigheid.

Precies in deze kleine interval tussen twee gedachten ervaren veel mensen iets verrassends: rust, helderheid en een diep gevoel van voldoening. Die ruimte is niet leeg in de zin van “niets”. Ze is juist levendig en wakker: een stille achtergrond die er altijd al is, maar die we zelden opmerken omdat het denken voortdurend doorgaat.

Wanneer je aandacht vertraagt en je je gedachten niet meteen volgt, wordt die stille ruimte steeds meer voelbaar. Je hoeft daar niets voor te forceren. Het ontstaat vanzelf wanneer je even stopt met doen en simpelweg aanwezig bent. Bijvoorbeeld door je adem te volgen, te luisteren naar geluiden om je heen of je lichaam van binnenuit te ervaren.

Tussen twee gedachten verschijnt dan spontaan een opening. Hoe vaker je die momenten herkent, hoe vertrouwder ze worden. En hoe vertrouwder ze worden, hoe langer ze blijven. Niet omdat je ze vasthoudt, maar omdat je ontdekt dat ze er altijd al waren.

DE STILTE TUSSEN GEDACHTEN IS GEEN AFWEZIGHEID VAN IETS, HET IS DE AANWEZIGHEID VAN JEZELF

Het koesteren van momenten tussen gedachten lijkt klein, maar de uitwerking is vaak groot — juist omdat je even loskomt van het automatische denken dat normaal je ervaring kleurt. In die stilte zie je scherper. Niet omdat je harder nadenkt, maar omdat de ruis van overtuigingen, interpretaties en verwachtingen even wegvalt. Inzichten komen dan vaak spontaan.

Je ontdekt dat je méér bent dan je gedachten

Tussen twee gedachten ligt een moment van stilte. Kort, subtiel — en vaak onopgemerkt. Toch is juist daar iets bijzonders te vinden: rust zonder moeite, helderheid zonder analyse, aanwezigheid zonder verhaal. Wanneer je die momenten leert herkennen en koesteren, verandert je relatie met denken. Gedachten zijn er nog steeds, maar ze bepalen je niet meer. Je ontdekt dat je méér bent dan wat er in je hoofd verschijnt.

De vraag “Wie ben jij zonder gedachten?” is daarom geen vraag om over na te denken, maar een uitnodiging om te ervaren. In die stilte proef je het antwoord direct: een stille, wakkere aanwezigheid die er altijd al is : Daar begint echte vrijheid, daar begint jij.

ZenCenter – Centrum voor Zingeving

De ‘binnenkamer’ is een levende oefenplek voor wie zoekt naar betekenis en verbinding met een diepere laag in zichzelf en elkaar. Voor coaches, begeleiders, trainers, docenten en ieder die de weg naar binnen kent of opnieuw wil vinden. Lees hier meer

24 augustus 202319 februari 2025

Op glad ijs

Mijn spirituele pad

Een van de boeken waarmee ik voorzichtig mijn eerste stappen zette op het spirituele pad was ‘Op glad ijs’ van de Amerikaanse schrijfster, filmster en danseres Shirley Maclaine.

Een boek dat ik nog steeds koester omdat het me deed beseffen dat er meer is tussen hemel en aarde dan ik in mijn beperkte denken voor mogelijk had gehouden. Maar wat me het meest aansprak was mijn verwantschap met de reis van Shirley Maclaine en het diep raken tot in mijn ziel, alsof er oude kennis plotseling tot leven was gekomen. Het was het begin van een reis waarin geen terugkeer meer mogelijk was.

Spiritualiteit is de magische wereld van de geest. Er is een natuurlijke drang om diepere lagen in onszelf te ontdekken. Onbegrensd en zonder vormen en uiteindelijk ook zonder woorden, omdat onze woordenschat nauwelijks in staat is om de essentie van spiritualiteit uit te drukken. En het is ook een eenzame weg, want afdalend in de diepten van onze ziel ontdekken we dat we uniek zijn en dus ook alleen staan en er niets meer is om ons aan vast te houden. Dat drukt eenzaamheid uit, maar tevens een diep besef van overgave en thuiskomen.

Op glad ijs

Heb ik me daarmee op glad ijs begeven? Jazeker. Ik ben er vaak op aangesproken. Reacties van ongeloof, discussies en pogingen om het uit te leggen en er woorden aan te geven. Ook voor mij is het een wereld waar ik kritisch en soms terughoudend en met enige ironie naar kijk. Alsof ik leef in 2 werelden, die van de nuchtere realist en de bescheiden monnik. Het raakt diep aan mijn essentie in wat ik niettemin in alle schroom met anderen wil delen.

Spiritualiteit een rijk bezit

Inmiddels ervaar ik het besef van spiritualiteit als een rijk bezit. Een Zijnsgevoel waarmee ik mezelf en wereld omarm. Ik houd er van om in stilte waar te nemen en de energie te voelen. Dit gebeurt vaak tijdens gesprekken met de mensen om mij heen en vooral met cursisten tijdens de opleiding, waarin naarmate de gesprekken zich verdiepen een eenheidsgevoel kan ontstaan wat me diep kan ontroeren.

Jij bent aanvaard

Ik merk dat ik bv. zo maar geraakt kan worden door een simpele zin of een verhaal uit een boek. Zo beschreef Ton Lathouwers, een zenmeester uit Nijmegen, in zijn boek ‘Meer dan een mens kan doen’, over zijn reis naar Japan en zijn ontmoeting met de Japanse Zenmeester Masao Abe. Hij stortte zijn hart uit bij deze zenmeester, omdat zijn leven op dat moment een puinhoop was. Hij hoopte een antwoord te krijgen waar hij moed uit kon putten en weer mee verder kon. Het antwoord dat hij kreeg was: ‘ je bent aanvaard precies zoals je bent! Hoe je je ook voelt is niet te ontkennen en ook als is de hele wereld tegen je, Je bent aanvaard zoals je bent’.

Dit antwoord raakt me op een dieper niveau, omdat het ook op mij van toepassing is. Misschien niet met zoveel ellende als Ton Lathouwers had ervaren, maar we kennen allemaal onze zwakheden en ellendige dagen. En toch, ondanks alle ellende en tegenstellingen, ben je aanvaard zoals je bent.

Ook ik mag er zijn. Zonder voorwaarden vooraf of zonder mitsen en maren, zonder het gevoel dat ik moet veranderen of dat het anders en beter moet. Ik ben geaccepteerd en dat geldt vast ook voor jou!

Spiritualiteit geeft me het gevoel van geaccepteerd en gedragen te zijn op een ongeplaveide weg met eindeloos vertrouwen.

Wat was het begin van jouw spirituele reis?

Heb jij ook van die momenten gekend, waarin je geraakt bent door een boek, een verhaal of situatie? Ogenschijnlijk onbeduidende momenten, die toch een diepe indruk op je hebben achtergelaten? Deel hier gerust jouw ervaring!

Ben Hoogenboom/ ZenCenter

2 juli 202319 februari 2025

dansen met je uitdagingen

Balans tussen binnen en buiten

We leven in een wereld met steeds meer prikkels. Het nieuws komt dagelijks als een vloedgolf over ons heen. We worden overstroomd met digitale berichten en beelden. Daarnaast zijn er de uitdagingen in het privéleven of in het werk waar we mee moeten dealen. Hoe houd je de balans tussen de binnen en buiten? Hoe zorg je er voor dat het leven je niet overspoelt en je wegtrekt van innerlijke stabiliteit?

Vijanden veranderen in danspartners

Stil staan

Durf je het aan om stil te staan en niet meer mee te gaan met de verleidelijke prikkels en negatieve gedachten? Het is niet eenvoudig, want stil staan kan erg ongemakkelijk zijn. We komen dan allerlei gevoelens tegen die we juist willen verdringen en hebben de neiging om nog meer verslavende prikkels te zoeken, waardoor we steeds verder wegzakken in de vicieuze cirkel van stress en negativiteit.

Meditatie en aandacht

Meditatie is een manier om de balans te herstellen tussen lichaam en geest. Door stil te staan en stil te zijn, word je bewust van diepere lagen en waarden die voor jou belangrijk zijn. Het helpt om je te concentreren en met mededogen en vertrouwen naar jouw levenspad te kijken.

Naast meditatie kun je er ook voor kiezen om bepaalde werkzaamheden met extra aandacht te doen. Dat kunnen eenvoudige klusjes zijn in of om het huis, die je nu misschien op de automatische piloot doet.

Aardappels schillen

Ik herinner me een oefening waar de leraar ons aardappelen liet schillen. Normaal een bezigheid waar je lekker bij kunt wegdromen naar andere gedachten. Maar nu was het de bedoeling dat je heel bewust was van de beweging van je handen, het snijden van het mes en de koelte van de geschilde aardappel bemerkte. Ogenschijnlijk een onzinnige oefening maar wel een voorbeeld hoe je meer in het ‘hier en nu’ wakker en aanwezig kunt zijn.

Aandacht helpt je om te focussen op een bezigheid of een gesprek, zonder dat je je laat afleiden of verleiden door andere zaken. Juist door je aandacht te richten ontstaat er ruimte om het hele ‘plaatje’ te zien. De beloning is een merkbare verbetering van je mentale gezondheid en het geeft je bezigheden een diepere ontspannen wezensgrond.

Dansen met de uitdagingen van het leven

Als er balans is tussen jouw innerlijk en de uiterlijke hectiek van het leven ben je meer bewust van het aantrekken en afstoten van deze krachten. Je bent je meer bewust van verlangens en afkeer. Vanuit een positief zelfvertrouwen ontdek je wat het dagelijkse leven je te bieden heeft en ga je de dans aan met jouw uitdagingen.

#BenHoogenboom/ Centrum voor zingeving

31 juli 20205 mei 2023

De eenvoud van alledag

Zingeving is het besef van eenvoud in de werkelijkheid van alledag

aandacht voor de eenvoud van het leven, rusteloos zoekend. — De eenvoud van het leven

Soms drijf je rusteloos door het leven, steeds op zoek naar nieuwe indrukken en steeds verder bij jezelf vandaan. Zoekend naar méér, beter of anders. Een eindeloze weg die als een vicieuze cirkel steeds weer terugkomt bij het begin.

De mensheid zoekt al eeuwenlang naar dat éne. Dat éne dat het materiële overstijgt. Dat niet te koop is en een niet te bereiken ideaal lijkt te zijn, want net als je denkt dat je het hebt, dan verdwijnt het weer en sta je met lege handen. We proberen er woorden aan te geven, zoals het streven naar een hoger doel, geluk, éénwording of verlichting, maar meestal verzanden we in woorden, omdat we nauwelijks in staat zijn om in woorden uit te drukken wat we bedoelen en waar dat diepere verlangen naar uitgaat.

De mystiek van deze zoektocht intrigeert me mateloos. Vooral omdat ik zelf een zoeker ben, verwonderd kijkend naar het leven en naar de zin ervan.

Het Zenboeddhisme maakte korte metten met een zoektocht die buiten mij lag. Juist door dit rusteloos zoeken dwaalde ik verder af van waar ik naar zocht. Het mentale wapengekletter bracht me niet naar de kern.

Mijn zen-weg begon met stilte! Niet met krampachtig zoeken, maar met luisteren naar mezelf. Naar alle innerlijke verhalen over verlangens, intriges, valkuilen en vooral over kwetsbaarheid. Een luisteren zonder oordeel, zonder doel en met een diep mededogen. Dit luisteren maakte me stil, met aandacht voor het kleine en voor de eenvoudige werkelijkheid van alledag.

de KUNST van het kleine…

Aanwezig zijn in het moment geeft een diep gevoel van voldoening. Wat je ook doet en wat je werkzaamheden ook zijn. Als je aanwezig bent in het moment met een aandachtige en wakkere geest ervaar je rust en voldoening. Juist door de aandacht te richten ontstaat er ruimte om het gehele ‘plaatje’ te zien. Er ontstaat rust en vertrouwen waarin er open aandacht is voor het grotere geheel, terwijl toch elk detail zichtbaar is.

eenvoud in elk moment

Het maakt niet uit of je een rol vervult als leidinggevende, ouder, mantelzorger of politieagent: aanwezig zijn in het moment geeft een nieuwe kijk op je leven en geeft je bezigheden een diepere wezensgrond. Aandachtig zijn is de eenvoud ervaren. Dat geldt ook voor de kleinste bezigheden in het leven waarin je de KUNST van het kleine kunt beoefenen. Wie jij bent wordt vooral zichtbaar in jouw aanwezigheid van moment tot moment in de kleinste dingen van alledag.

Ben Hoogenboom, Directeur ZenCenter. Geïnspireerd door ‘De Zen van het leven’/ J Stollman