Kun je betekenis vinden zonder haar te kunnen benoemen?
In deze aflevering gaat zingevingscoach Ben Hoogenboom in gesprek met journalist en schrijver Annemiek Leclaire over de grens van taal en de zoektocht naar wat werkelijk van betekenis is.
Annemiek Leclaire onderzoekt al haar leven lang wat mensen beweegt. In deze podcast ontdekken we dat de diepste betekenis zich soms juist onttrekt aan woorden. Want niet alles wat wezenlijk is, laat zich uitleggen.
Een openhartig gesprek over betekenis, verwondering en de kunst van het niet-weten. Luister hier alle podcasts van ZenCenter.
Wil je vaker stilstaan bij wat er werkelijk toe doet?
De Brief uit de Binnenkamer is een persoonlijke brief die regelmatig verschijnt. Je ontvangt inspirerende verhalen, reflecties, nieuwe podcasts, aankondigingen van Binnenkamer-dagen en oefeningen die je uitnodigen om met meer aandacht en verdieping te leven.
Geen overvloed aan berichten, maar af en toe een brief die je helpt even stil te staan in een wereld die voortdurend doorgaat.
Schrijf je hier in en ontvang de volgende Brief uit de Binnenkamer automatisch in je mailbox.
Monnikenwerk – de kracht van aandacht in het kleine
“Het is monnikenwerk…Dat zei een monnik tegen me, terwijl hij het onkruid wiedde op de kleine begraafplaats van de Willibrords abdij.”
Wat is Monnikenwerk?
Ik zit op een bankje in de zon bij de kleine begraafplaats. De abdij is een plek waar ik vaker kom. Om stil te zijn en om even niets te hoeven. Gewoon wat lezen, wandelen, mijmeren.
Ik voel me op deze plek één met de natuur. Een met mezelf en met het leven. Alsof er niets ontbreekt. Alsof het leven, precies zoals het zich nu aandient, genoeg is.
Op de begraafplaats zie ik een oude monnik. Voorovergebogen, op zijn knieën en met zijn handen in de aarde. Hij wiedt het onkruid, langzaam, aandachtig en zonder haast.
Ik wil hem eigenlijk niet storen in zijn bijna meditatieve werk. Wanneer ik hem toch aanspreek en zeg dat het mooi opknapt, glimlacht hij en zegt: “Het is echt monnikenwerk hoor.”
En ergens raakt dat. Monnikenwerk is niet iets groots. Het zit in het kleine. In aandacht. In zorg. En in het bijna onbeduidende dat wat niemand ziet, maar wat alles draagt.
Monnikenwerk in je eigen leven
Misschien herken je het. Dat het leven soms zwaar voelt. Als je vastzit in zorgen en verplichtingen. Als je blijft zoeken maar niet echt vindt. En tegelijk zijn er ook andere momenten waarop alles even stilvalt. Waarop niets hoeft. Waarop het leven precies goed voelt.
Monnikenwerk gaat niet over grote inzichten. Maar over aanwezig zijn bij wat er al is. Zoals die monnik: zonder haast en met aandacht. Aanwezig zijn in elke activiteit of in elk gesprek brengt je misschien wel bij de diepste betekenis van het leven.
Stil staan
En dan helpt het voor mij ook om ook even stil te staan. Niet meteen iets op te lossen. Alleen maar een bewuste aanwezigheid in de dingen die je doet. Net zoals die monnik. Met zijn handen in de aarde. Zonder haast, en met aandacht voor de kleine, soms onbeduidende dingen.
Misschien zit zingeving niet in het vinden van grote antwoorden. Maar in juist deze kleine momenten van aandacht in het leven. In het voelen dat je er bent. Hier. Nu, op dit moment.
Geleide meditatie: Van kloostertuin naar binnentuin
Misschien heb je zin om mee te voelen in dit thema door middel van een korte geleide meditatie. Deze mediatie heet van kloostertuin naar binnentuin. Wat vraagt er in jouw binnentuin om gezien te worden?
Zoek een plek waar je rustig kunt zitten of liggen zonder gestoord te worden. Misschien ben je in gedachten op een mooie plek in de natuur waar je je helemaal op je gemak en ontspannen kunt voelen. Een veld met bloemen, op het strand , aan het water of een andere rustgevende plek.
Voel je één met je omgeving en misschien hoor of voel je de sensatie van de wind, de golven of het gefluit van de vogels om je heen.
Breng nu je aandacht naar je lichaam en loop in gedachten door je lichaam vanaf je tenen naar hoofd. Neem hiervoor rustig de tijd. Als een deel van je lichaam aandacht vraagt, blijf dan daar even bij, zonder oordeel en met liefdevolle aandacht.
Breng zo ook je aandacht naar je ademhaling. Voel je adem op en neer gaan in je lichaam en probeer de adem tot onderin je buik te voelen. Stel je voor dat daar onderin je buik een open ruimte is waar je je de adem kunt ontvangen en vanwaar de adem ook weer je buik vult. Blijf zo even je adem rustig volgen, zonder er iets aan te veranderen.
Jouw binnentuin
Stel je voor dat jouw innerlijke wereld een tuin is. Zoals ook de monnik met aandacht en zorg de tuin onderhoudt, zo kun je ook zorgen voor jouw ‘tuin’.
Hoe ziet jouw tuin eruit? Is het dichtbegroeid? Rustig… of wat rommelig? Misschien is er iets wat aandacht trekt. Een plek in de tuin die wat extra zorg kan gebruiken. Loop er eens rustig naartoe. En kijk ernaar…zoals de monnik dat deed. Zonder haast. Zonder oordeel. En stel jezelf dan de vraag: Wat vraagt hier om gezien te worden? Waar is aandacht en zorg voor nodig? Welke verhalen kom je tegen? Oude verhalen of ervaringen van vroeger. Gevoelens of gedachten.
Blijf daar even bij. Misschien merk je dat je iets wilt veranderen in jouw binnentuin. Zoals je in een tuin iets kunt snoeien, wieden, opruimen of nieuwe planten poten. Maak jouw binnentuin in gedachten zodat jij je er prettig en ontspannen in voelt. Wat wil je behouden of wat kan er weg. Voel wat deze verandering in je tuin met je doet.
En besef ..dat je altijd terug kunt keren naar jouw binnentuin om te zien of er zorg of onderhoud nodig is.
Breng je aandacht dan weer langzaam terug naar je ademhaling. Voel je lichaam. De plek waar je zit of ligt. En als je er klaar voor bent…open je rustig je ogen. Neem de aandacht voor het kleine mee in je dagelijkse leven. Zoals ook de monnik zorg draagt voor de tuin… zo kun jij, stap voor stap, zorgen voor wat er in jouw tuin leeft…….
De binnenkamer : een actiedag voor jouw monnikenwerk
De binnenkamer is een eendaagse bijeenkomst waarin je vertraagt, stil wordt en opnieuw contact maakt met wat er in jou leeft.
Wat stilte je vertelt wat woorden niet kunnen. Het is niet de stilte die onrustig maakt… maar wat er in ons beweegt zodra het stil wordt….
Wie herkent het niet. Een ongemakkelijk moment tijdens een gesprek. Koortsachtig zoeken naar onderwerpen. Naar invulling. Het gevoel uit verbinding te zijn.
In deze eerste podcast van ZenCenter vertellen we over de kracht en kwaliteit van stilte.
Er zijn altijd wel gedachten. We kunnen niet zonder. Soms denken we dat we onze gedachten zijn.
Maar er is een moment waarop je denken even stilvalt. Geen oordeel, geen analyse, geen verhaal. Alleen een open, stille aanwezigheid.
Precies in deze kleine interval tussen twee gedachten ervaren veel mensen iets verrassends: rust, helderheid en een diep gevoel van voldoening. Die ruimte is niet leeg in de zin van “niets”. Ze is juist levendig en wakker: een stille achtergrond die er altijd al is, maar die we zelden opmerken omdat het denken voortdurend doorgaat.
Wanneer je aandacht vertraagt en je je gedachten niet meteen volgt, wordt die stille ruimte steeds meer voelbaar. Je hoeft daar niets voor te forceren. Het ontstaat vanzelf wanneer je even stopt met doen en simpelweg aanwezig bent. Bijvoorbeeld door je adem te volgen, te luisteren naar geluiden om je heen of je lichaam van binnenuit te ervaren.
Tussen twee gedachten verschijnt dan spontaan een opening. Hoe vaker je die momenten herkent, hoe vertrouwder ze worden. En hoe vertrouwder ze worden, hoe langer ze blijven. Niet omdat je ze vasthoudt, maar omdat je ontdekt dat ze er altijd al waren.
DE STILTE TUSSEN GEDACHTEN IS GEEN AFWEZIGHEID VAN IETS, HET IS DE AANWEZIGHEID VAN JEZELF
Het koesteren van momenten tussen gedachten lijkt klein, maar de uitwerking is vaak groot — juist omdat je even loskomt van het automatische denken dat normaal je ervaring kleurt. In die stilte zie je scherper. Niet omdat je harder nadenkt, maar omdat de ruis van overtuigingen, interpretaties en verwachtingen even wegvalt. Inzichten komen dan vaak spontaan.
Je ontdekt dat je méér bent dan je gedachten
Tussen twee gedachten ligt een moment van stilte. Kort, subtiel — en vaak onopgemerkt. Toch is juist daar iets bijzonders te vinden: rust zonder moeite, helderheid zonder analyse, aanwezigheid zonder verhaal. Wanneer je die momenten leert herkennen en koesteren, verandert je relatie met denken. Gedachten zijn er nog steeds, maar ze bepalen je niet meer. Je ontdekt dat je méér bent dan wat er in je hoofd verschijnt.
De vraag “Wie ben jij zonder gedachten?” is daarom geen vraag om over na te denken, maar een uitnodiging om te ervaren. In die stilte proef je het antwoord direct: een stille, wakkere aanwezigheid die er altijd al is : Daar begint echte vrijheid, daar begint jij.
De ‘binnenkamer’ is een levende oefenplek voor wie zoekt naar betekenis en verbinding met een diepere laag in zichzelf en elkaar. Voor coaches, begeleiders, trainers, docenten en ieder die de weg naar binnen kent of opnieuw wil vinden. Lees hier meer
“Ik heb nooit geweten hoe weldadig stilte kan zijn. Ik heb nooit geweten hoe weldadig het was en hoe wij dat alsmaar overschreeuwen. Er viel iets weg. Het werd nog stiller. Plotseling was daar het heel diepe besef dat ik, als alle gedachten verwaaid zouden zijn, dan de diepste zin van alles zou raken. Van kinderen, van geboren worden, van dood, van wie ik ben. Plotseling daagde er iets, en wel dat die diepste zin ontzettend eenvoudig is. Ontzettend simpel. Dat we alleen al die drukte van ons af moeten gooien. Dat we in die stilte moeten leren luisteren. Luisteren naar wat voorbij woorden is. Voorbij ons permanente geschreeuw. Voorbij onze drukte. Nog even, nog even, ik voel het, het zal er zijn!”
Bovenstaand autobiografisch verhaal werd geschreven door een Russische zakenman, die net de trein had gemist en daardoor 24 uur moest wachten. Wachtend in de stilte van het bos kwam hij tot deze bijzondere gewaarwording. Interessant om te weten is dat deze atheïstische Rus, verstoken van enige religiositeit, toch in de diepte van zijn hart dit universele gevoel wist te ervaren. (vrij bewerkt naar ‘je kunt er niet uitvallen’/Ton Lathouwers)
Was het maar zo eenvoudig
Was het maar zo eenvoudig en konden we allemaal maar even gaan zitten en dat alle levensthema’s dan gelijk duidelijk worden. Misschien is het ook wel eenvoudiger dan we denken en kunnen we door stil te zijn tot bijzondere innerlijke inzichten komen.
Soms moet je door een muur van onwil, verveling en pijn heen breken om een glimp op te vangen van een dimensie achter de stilte en het geraas van alledag. Het is zeker niet zo dat je altijd stil op je matje moet gaan zitten. Een wandeling in de natuur brengt je soms ook naar een dieper Zijn, maar het kan ook gewoon zomaar plotseling uit de lucht komen vallen.
Een glimp van de eeuwigheid
Mijn ervaring was op de snelweg tussen Alkmaar en Haarlem. Dus geen meditatiemoment in de stilte van de Zendo. Niks van dit alles. Nee, met een snelheid van 120 kwam ik van een training in Castricum en op weg naar huis kwam het zomaar uit de lucht vallen. Een ongewone helderheid en alertheid. Een gevoel of alles samenviel en ik onderdeel werd van een warme samenhang met alles en iedereen om me heen. Ik heb nog dagen erna dit wonderlijke gevoel vast kunnen houden en nu nog na jaren blijft deze herinnering me bij alsof ik een glimp van de eeuwigheid heb ervaren.
Terwijl ik dit schrijf merk ik dat deze ervaring als een futiliteit kan overkomen. Het is ook onmogelijk om de juiste woorden te vinden om deze diepere ervaring achter de stilte weer te geven. Er zijn geen woorden om dat wat ‘onbenoembaar’ is te benoemen. Deze woorden blijven verscholen in de stilte van mijn hart. Toch laat deze herinnering diepe sporen na. Het verwijst naar een oervertrouwen en me opgenomen te weten in een alomvattende liefde.
Is hiermee mijn leven veranderd? Nou nee. Ik blijf worstelen met mijn dagelijkse sores. Zoals in het Boeddhisme zo mooi wordt verwoord: ‘Vóór de verlichting hout hakken en eten koken en ná de verlichting hout hakken en eten koken’. Ogenschijnlijk is er niets veranderd, maar toch is alles anders.
Ervaring van jouw unieke moment
Misschien heb jij zelf ook eens in een uniek moment ervaren dat de wereld even stil stond en je opgenomen werd in een warm eenheidsgevoel waarin je de diepste zin van alles kon raken. Een ervaring om nooit te vergeten, die misschien ook als ‘onbenoembaar’ in je hart schuilt?
Wil je toch een poging wagen om jouw ervaring te delen? Geef een commentaar of reactie op dit artikel. Bij voorbaat hartelijk dank.
Kijk je er ook naar uit om een dagje heerlijk alleen te zijn? Rust zoeken en stilte, zonder de drukte van de wereld om je heen?
Je kijkt er misschien naar uit om even lekker in je uppie te ontstressen en van de rust te genieten. De werkelijkheid is vaak anders…
Het is niet makkelijk om alleen te zijn met jezelf. De eerste uren wentel je je misschien in een weldadige rust, maar al snel kan je op een onaangename manier op jezelf teruggeworpen worden. Je raakt in een sombere bui en onrust overvalt je. Je voelt je lusteloos en hebt de neiging om aan jezelf te ontvluchten door de telefoon maar weer te pakken, je vrienden te bellen of je agenda toch maar weer vol te proppen.
Het is voor velen moeilijk om de rust te zoeken en in stilte alleen te zijn met zichzelf. We piekeren over de details van ons leven en onze demonen hebben vrij toegang om hun gezicht te laten zien. Nee, dan maar beter om die leegte weer op te vullen met lawaai om ons heen en andere vormen van afleiding of verleiding. En zo raken we steeds verder weg van onszelf en ontlopen we het wezenlijke in onszelf .
stil staan te midden van onrust.
Het is natuurlijk wel fijn om alleen te zijn. Alle drukte van je af te zetten en tot jezelf te komen. Maar er kan ook zomaar een gevoel van eenzaamheid of depressiviteit ontstaan. Wat doe op zo een moment als je op een dood punt bent aangekomen en niet in staat bent om je hiervan te bevrijden?
Toch is dit een cruciaal punt. Het vraagt moed om het tij te keren. De Duitse monnik Anselm Grün, noemt dit ‘het nederig afdalen in je eigen werkelijkheid’. Hij benadrukt het belang om stil te staan te midden van onrust. Ofwel de moed te hebben om bij deze negatieve gevoelens te blijven en als een nieuwsgierig kind deze gevoelens te verkennen en te onderzoeken.
Meditatief moment inlassen
Als deze innerlijke onrust zich aandient, vlucht er dan niet voor weg, maar neem dan de tijd om een meditatief moment in te lassen. Dat hoeft echt niet op een meditatiematje en hoeft niet langer te duren dan 10 minuten. Ga gewoon ergens rustig zitten of liggen en maak contact met je lichaam, voel je ademhaling en ervaar met bewuste aandacht jouw gevoelens van dat moment. Probeer dit te doen vanuit een oordeelloosheid en met een mild oordeel naar jezelf. Duik er helemaal in en laat gevoelens van irritatie, boosheid, angst of onmacht de revue passeren, alsof je van een afstand naar de film kijkt van jouw leven, zonder dat je daar helemaal in op gaat.
rust zoeken in stiltemomenten
Gedurende de dag een of meerdere stiltemomenten inbouwen kan je helpen om je bewustzijn te verdiepen en meer rust te ervaren. Soms valt het niet mee om het vol te houden omdat de ratio alles in het werk stelt om de stilte te ontvluchten. Probeer daarom vaste momenten in te plannen waar je op een stil plekje gedurende ca. 10 minuten de aandacht op jezelf richt en in verbinding komt met het hart van de stilte. Ook als onderbreking van een drukke werkdag zul je direct de voordelen merken van een dergelijk stiltemoment.
Door dagelijks deze momenten in te bouwen geeft deze vorm van reflectie je meer rust en zelfkennis. Het doet je anders naar de dingen kijken en je waarneming wordt dieper. Een ander belangrijk aspect is dat je compassie met de wereld om je heen groter wordt. Je ervaart meer verantwoordelijkheid en ‘gezamenlijkheid’. Hiermee ontwikkel je een grotere veerkracht om met de uitdagingen van het leven om te gaan.
